1. Elektrik Çarpmasına Karşı Koruma
Elektrik tesislerinde koruma, doğrudan ve dolaylı temasa karşı alınan önlemlerle sağlanır. Bu kapsamda TS HD 60364 serisi standartlar, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve ilgili iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı dikkate alınmalıdır.
Doğrudan temasa karşı temel koruma; yalıtım, muhafaza ve uygun koruyucu düzenlemelerle sağlanır. Gereken durumlarda 30 mA hassasiyetli RCD kullanımı ilave koruma sağlar.
Dolaylı temasa karşı korumada ise arıza durumunda enerjinin uygun sürede kesilmesi gerekir. TN sistemlerde aşırı akım koruma cihazları, gerekli koşullar sağlandığında bu işlevi yerine getirebilir. TT sistemlerde ise topraklama koşulları ve koruma düzeninin özellikleri dikkate alınarak RCD kullanımı önem taşır.
2. RCD Kullanımının Önemi
Kaçak akım koruma cihazları, devredeki akımlar arasındaki farkı algılayarak belirlenen eşik aşıldığında enerjiyi keser. Böylece elektrik çarpması ve bazı elektrik kaynaklı yangın risklerinin azaltılmasına yardımcı olur.
Koruma cihazının seçimi; tesisin yapısına, şebeke sistemine, kullanım amacına ve gerekli koruma seviyesine göre yapılmalıdır. Topraklama sistemiyle birlikte değerlendirilmesi ve düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir.
3. TT ve TN Şebekelerde Koruma
TT şebekelerde topraklama direnci ve RCD'nin açma akımı, izin verilen temas gerilimi dikkate alınarak değerlendirilir. Koruma sisteminin hata durumunda gerekli sürede devreyi kesmesi sağlanmalıdır.
TN şebekelerde ise hata akımı yolu, çevrim empedansı ve koruma cihazlarının açma karakteristikleri incelenmelidir. Sistemin koşullarına göre sigorta, devre kesici veya RCD kullanılabilir.
TN-C sistemlerinde RCD kullanımına ilişkin kısıtlamalar bulunur. TN-C-S sistemlerinde ise RCD'nin doğru bağlantısı için nötr ve koruma iletkenlerinin ayrılması ve bağlantı düzeninin ilgili standartlara uygun olması gerekir.
4. Mevzuat ve Uygulama Gereklilikleri
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve işyerlerindeki elektrik güvenliğine ilişkin mevzuat, belirli tesislerde kaçak akım koruma cihazlarının kullanılmasını öngörür. Özellikle işyerlerinin ana ve tali elektrik panolarında seçicilik ilkesine uygun koruma düzenlerinin oluşturulması önemlidir.
Seri bağlı koruma cihazlarında seçicilik sağlanması için cihazların eşik akımları ve açma süreleri birbiriyle uyumlu seçilmelidir. Böylece bir arıza meydana geldiğinde yalnızca ilgili devrenin enerjisinin kesilmesi hedeflenir.
Sonuç
Elektrik tesislerinde kaçak akım koruma cihazları, güvenliğin sağlanmasında önemli bir role sahiptir. Ancak tek başına RCD kullanılması yeterli değildir. Topraklama, yalıtım, aşırı akım koruması ve doğru cihaz seçimi birlikte değerlendirilmelidir.
Güvenli bir elektrik tesisatı için koruma elemanları ilgili standartlara ve yürürlükteki mevzuata uygun seçilmeli, doğru monte edilmeli ve düzenli olarak kontrol edilmelidir.