TT Şebekede iki koruma bulunacaktır.
1-Aşırı akım koruması (kısa devre, toprak kaçağı, aşırı yük dahil)
2-Artık akım koruması AAK veya kaçak akım koruması KAK
Ra . Ia ≤ 50 V şartı sağlanmalıdır. Ra= toprak kaçak yolu üzerindeki dirençlerin toplamıdır. Ia= Aşırı akım cihazının açma akımıdır (Ia=10xIn) KAK durumunda 30mA veya ayarlı akımdır. Aşırı akım cihazının açma süresi 5 saniyeyi geçmemelidir. Topraklama direnci, uygun ölçüm yöntemleriyle kontrol edilmelidir. Kazıklı ölçüm yöntemi, topraklama elektrodunun direncini belirlemek için kullanılabilir. Çevrim empedansı yöntemi ise hata akımı yolunun toplam empedansını değerlendirmeye yardımcı olur. Ancak bu iki yöntem aynı sonucu ölçmez ve birbirinin yerine gelişigüzel kullanılmamalıdır.
Topraklama Direnci Kaç Ohm Olmalıdır?
Topraklama direnci için tek bir değer belirlemek doğru değildir. Uygun direnç; şebeke türüne, koruma cihazlarına, tesisin özelliklerine ve geçerli mevzuata bağlıdır.
Bazı uygulamalarda koruma topraklama direncinin 1 ohmun altında, trafo nötrüne ait işletme topraklama direncinin ise 2 ohmun altında tutulması hedeflenebilir. Ancak bunlar her tesis için geçerli, evrensel sınırlar olarak değerlendirilmemelidir. Ölçüm sırasında işletme topraklamasının ayrılması gerekiyorsa işlem, enerji güvenliği sağlanarak yetkili kişilerce yapılmalıdır.
Kaçak Akım Koruması ve Topraklama İlişkisi
Kaçak akım koruma cihazının anma değeri, izin verilen topraklama direnciyle doğrudan ilişkilidir. Bununla birlikte, yalnızca hesaplanan sınır değere ulaşılması tesisin bütünüyle güvenli olduğu anlamına gelmez.
Topraklama sürekliliği, koruma cihazlarının çalışma özellikleri, bağlantıların durumu ve açma süreleri birlikte kontrol edilmelidir. Özellikle yüksek topraklama direnci, koruma sisteminin etkinliğini olumsuz etkileyebilir.
TN Şebekelerde Koruma ve Ölçüm
TN şebekelerde hata akımının dönüş yolu ve çevrim empedansı, koruma cihazlarının gerekli sürede açması açısından önemlidir. Bu nedenle çevrim empedansı ölçülmeli ve sonuçlar koruma elemanlarının çalışma koşullarıyla karşılaştırılmalıdır.
TT ve TN sistemlerinde ölçüm yöntemleri, şebekenin yapısına uygun seçilmelidir. Tek bir ölçüm sonucuna dayanarak topraklama sisteminin doğru veya hatalı olduğuna karar verilmemelidir.
Sonuç
Elektrik tesislerinde güvenlik, yalnızca mevzuatta belirtilen bir direnç değerini sağlamakla sınırlı değildir. Topraklama sistemi, kaçak akım koruması ve aşırı akım koruması birlikte değerlendirilmelidir.
En güvenli yaklaşım; uygun topraklama tasarımı yapmak, gerekli ölçümleri gerçekleştirmek ve koruma cihazlarının doğru çalıştığını doğrulamaktır. Mevzuat hükümleri ve tesisin teknik özellikleri esas alınarak değerlendirme yapılmalı, güvenlik yalnızca tek bir koruma elemanına bırakılmamalıdır.